Aleteia logoAleteia logoAleteia
czwartek 30/03/2023 |
Aleteia logo
Pod lup膮
separateurCreated with Sketch.

Autyzm. Co trzeba o nim wiedzie膰?

AUTYZM

Shutterstock

B艂a偶ej Kmieciak - 02.04.18

Dzi艣 rozpocz膮艂 si臋 Europejski Tydzie艅 Autyzmu. Zaburzenia rozwojowe ze spektrum autyzmu interesuj膮 psychiatr贸w, psycholog贸w i pedagog贸w. Wiemy o nich coraz wi臋cej, jednocze艣nie maj膮c 艣wiadomo艣膰, 偶e wci膮偶 nie wiemy prawie nic.

Co to jest autyzm?

Siadam do komputera i wpisuj臋 s艂owo: 鈥autystyczny鈥. Tutaj pierwsze zaskoczenie. Wyskakuje mi bowiem piosenka zespo艂u Luxtorpeda. W mocnych klimatach panowie 艣piewaj膮:

Jedziemy w g贸r臋 mapy, morze jest na p贸艂nocy
A z nami leci ziemia jak wystrzelona z procy
Wiem, 偶e do mnie m贸wisz, wiem i wszystko s艂ysz臋
Nie mog臋 odpowiedzie膰, przy drodze drzewa licz臋.

Pierwsza zwrotka doskonale odzwierciedla s艂ownikow膮 definicj臋 tego zaburzenia rozwojowego. Prof. Adam Bilikiewicz zaznacza w swoim podr臋czniku dla student贸w medycyny, 偶e autyzm dotyczy sytuacji zamkni臋cia si臋 鈥瀢 艣wiecie w艂asnych prze偶y膰鈥. Kolejny element to 鈥瀦bledni臋cie 偶ycia uczuciowego鈥. Robert Friedrich Litza tak偶e podobny stan wy艣piewuje w s艂owach:

W krainie nigdzie-nigdzie zapl膮tany sam w sobie
Troch臋 egoistycznie siedz臋 i nic nie robi臋 (鈥)

Krzyczysz, 偶e chowam si臋 przed tob膮 i jestem skryty
Lub chc膮c by膰 blisko ze mn膮 solidarnie milczysz
Kochaj膮c i si臋 z艂oszcz膮c znosisz to cierpliwie
Ja te偶 ci臋 bardzo kocham, tylko troch臋 autystycznie.




Czytaj tak偶e:
Jak autystyczne osoby 偶yj膮 na co dzie艅? Poznajcie Kacpra

Autyzm: zaburzenie szczeg贸lne

W podr臋cznikach psychopatologii zaburzenie rozwojowe ze spektrum autyzmu traktowane jest w spos贸b szczeg贸lny. W przeciwie艅stwie do innych schorze艅 psychicznych, powoduje ono odci臋cie cz艂owieka od otoczenia.

Jak przypomina Marta Chitro, 鈥濽 os贸b ze spektrum autyzmu wyst臋puje tzw. triada zaburze艅, w kt贸rej mieszcz膮 si臋 zaburzenia: relacji, komunikacji, zachowania. Osoby te charakteryzuje: brak lub op贸藕niony rozw贸j mowy, echolalie, stereotypie ruchowe, jednostronna aktywno艣膰, wyizolowanie, brak empatii, nieadekwatne emocje, ignorowanie innych os贸b, monotematyczne my艣lenie, m贸wienie, zabawy, zainteresowania, nie艣wiadomo艣膰 zagro偶e艅, zaburzenia w obr臋bie wszystkich zmys艂贸w鈥.

Nie jeste艣my w stanie dzisiaj stwierdzi膰, jaka jest przyczyna tego typu schorzenia, kt贸re najcz臋艣ciej rozpoznawane jest we wczesnym dzieci艅stwie (st膮d autyzm wczesnodzieci臋cy). Najbezpieczniej by艂oby w tym miejscu powiedzie膰, 偶e autyzm ma pod艂o偶e biopsychospo艂eczne. Z jednej strony mo偶e by膰 spowodowany problemami genetycznymi, a tak偶e rozwojowymi w fazie prenatalnej. Z drugiej strony dana posta膰 mo偶e do艣wiadczy膰 infekcji wirusowych, zaka偶e艅 艣rodowiskowych itd.

Aktualnie szacunkowo przyjmuje si臋, 偶e zaburzenie to rozpoznane jest u ponad 5 mln os贸b. Podkre艣la si臋, 偶e pojawia si臋 u 艣rednio 4 dzieci na 10 tys. przypadk贸w. Wyst臋puje trzy razy cz臋艣ciej u ch艂opc贸w ni偶 dziewczynek. Czasem zwraca si臋 uwag臋, 偶e dzieci te s膮 szczeg贸lnie urodziwe. Ponad 60% dzieci w tej grupie wykazuje problemy intelektualne.

Autycy genialni, ale鈥

Pojawienie si臋 problem贸w intelektualnych u os贸b z podobnym zaburzeniem mo偶e niekt贸rych zaskakiwa膰. Autyzm mo偶e si臋 bowiem kojarzy膰 z filmem 鈥濺ain Man鈥 (powsta艂 na podstawie prawdziwej historii), w kt贸rym Dustin Hoffman wcieli艂 si臋 w posta膰 zamkni臋tego w sobie, ale jednocze艣nie genialnego pensjonariusza domu opieki, po kt贸rego nagle przyje偶d偶a brat. W produkcji widzimy, jak niezwyk艂膮 pami臋膰 ma Ray. Ksi膮偶ka telefoniczna jest w jego g艂owie, zapami臋ta艂 j膮. Potrafi niczym b艂yskawica policzy膰 rozsypane wyka艂aczki. Liczenie kart w kasynie tak偶e nie stanowi dla niego problemu, podobnie jak zadania z matematyki na akademickim poziomie.

Problem pojawia si臋 jednak, gdy lekarz pyta go: 鈥濱le to jest jeden dolar doda膰 jeden dolar?鈥. Ray nie potrafi rozwi膮za膰 tego problemu, gdy偶 nie ma umiej臋tno艣ci my艣lenia abstrakcyjnego. Gdy dodamy do tego pojawiaj膮ce si臋 stereotypy ruchowe (konieczno艣膰 powtarzania zachowa艅), kr贸tko艣膰 wypowiedzi, echolalie (powtarzanie np. komunikat贸w), lakoniczne odpowiedzi itd., mamy w贸wczas osob臋 do艣wiadczaj膮c膮 zaburzenia ze spektrum autyzmu.

Simon Coohen dodaje, 偶e u os贸b do艣wiadczaj膮cych podobnego zaburzenia nie pojawia si臋 kontakt wzrokowy. Czasem zadaj膮 pytania, na kt贸re same znaj膮 odpowiedzi, co tak偶e doskonale wida膰 w filmie 鈥濺ain Man鈥.


JACOB BARNETT

Czytaj tak偶e:
Mia艂 nigdy nie nauczy膰 si臋 czyta膰. Na studia poszed艂 w wieku 10 lat

Lek na autyzm?

Dzisiaj, niestety, nie mamy 艣rodk贸w, kt贸re s膮 w stanie 鈥瀢yleczy膰鈥 osob臋 z autyzmu. Spowodowane jest to kilkoma problemami. Po pierwsze, nie do ko艅ca wiemy, jakie jest 藕r贸d艂o tego zaburzenia. Tutaj obalone zosta艂y mity pojawiaj膮ce si臋 w 艣wiecie nauki. Nie jest bowiem prawd膮, 偶e za schorzenie odpowiada osch艂o艣膰 emocjonalna matek lub z艂y wp艂yw szczepionek. Brak informacji dotycz膮cej 藕r贸d艂a uniemo偶liwia skierowanie celowanej terapii.

Po drugie, widz膮c kolejne propozycje terapii, nie potrafimy wskaza膰 tej jedynej, kt贸ra by艂aby skuteczna. Mamy do dyspozycji coraz lepsze 艣rodki wykorzystywane w psychiatrii. Powoduj膮 one coraz mniej skutk贸w ubocznych. Nie wiemy jednak, na kt贸ry obszar m贸zgu maj膮 dzia艂a膰. Niew膮tpliwie s膮 one pomocne zw艂aszcza w sytuacji, w kt贸rej u osoby z autyzmem pojawia si臋 zachowanie agresywne albo autoagresywne, zwi膮zane z problemami sensorycznymi (reakcja na zmys艂y). Bywa, i偶 leczenie musi zosta膰 tutaj po艂膮czone z pobytem w szpitalu.

Oczywi艣cie, posiadamy r贸wnie偶 coraz lepsze, nowe koncepcje terapeutyczne, w tym zw艂aszcza zaj臋cia okre艣lane mianem integracji sensorycznej. Z autyzmem jest jednak pewien problem, o kt贸rym wspomnia艂em na pocz膮tku: istnieje tutaj zaburzenie w komunikacji. Zaburzona jest szczeg贸lna droga: nadawca-komunikat-odbiorca.

Tutaj tak偶e pojawia si臋 鈥炁泈iate艂ko w tunelu鈥, a mianowicie 鈥alternatywne metody komunikacji鈥. W dzia艂aniach z tej grupy wykorzystywane s膮 np. piktogramy czy PCS-y, a wi臋c czarno-bia艂e b膮d藕 kolorowe obrazki. S膮 na nich graficznie przedstawione np. stany emocjonalne, przedmioty, osoby, czynno艣ci, miejsca itd. To dzi臋ki tym metodom 鈥 kt贸rym cz臋sto towarzysz膮 gesty 鈥 osoba z zaburzon膮 komunikacj膮 werbaln膮 nabywa mo偶liwo艣膰 przekazania konkretnej informacji dotycz膮cej np. konieczno艣ci skorzystania z toalety lub ch臋ci napicia si臋 soku czy zjedzenia kanapki.


NAUCZYCIELKA DZIECKA Z AUTYZMEM

Czytaj tak偶e:
Pracuje z dzie膰mi z autyzmem. Pokopana, podrapana i oskar偶ana. Ale trwa

Cela autyzmu

Prawie dwie dekady temu wszed艂 do kin film 鈥濩ela鈥. W tym thrillerze Jennifer Lopez gra posta膰 psycholog, kt贸ra posiada umiej臋tno艣ci oraz mo偶liwo艣ci pozwalaj膮ce jej na wej艣cie do pod艣wiadomo艣ci os贸b w 艣pi膮czce. Dzisiaj nie mamy takiej umiej臋tno艣ci w stosunku do os贸b do艣wiadczaj膮cych zaburze艅 autystycznych. Nauka nadal poszukuje kolejnych informacji, pozwalaj膮cych na np. obni偶enie aktywno艣ci u dziecka, kt贸re zbyt 艂atwo z racji zaburze艅 sensorycznych reaguje na konkretne bod藕ce z otoczenia. Z ca艂膮 pewno艣ci膮 kontakt z t膮 grup膮 dzieci i doros艂ych jest szczeg贸lnie trudny. Jest to jednak wyzwanie, kt贸re podejmuj膮 nie tylko rodzice, ale tak偶e terapeuci. Osoby te by膰 mo偶e przez d艂u偶szy czas nie do艣wiadczaj膮 sukces贸w 鈥瀕eczniczych鈥, z ca艂膮 jednak pewno艣ci膮 do艣wiadczaj膮, 偶e dzieci te s膮 im bliskie, s膮 dla nich tajemnic膮.

Kilka lat temu pedagodzy specjalni z Zespo艂u Szk贸艂 Specjalnych nr 4 w 艁odzi napisali dla swoich uczni贸w piosenk臋 鈥

Wielka si艂a
鈥. By艂 to prezent na 艢wiatowy Dzie艅 艢wiadomo艣ci Autyzmu, jaki przypada 2 kwietnia. W s艂owach tych wida膰, z jak unikalnymi i wa偶nymi dla nich osobami przysz艂o im pracowa膰. Oto fragment tego utworu:

Gdy spotkasz mnie na ulicy,
Prosz臋 nie b贸j si臋 mnie.
Chcia艂bym Ci tyle powiedzie膰,
Lecz nie mog臋, mimo 偶e chc臋.
Zmagam si臋 z przeciwno艣ciami,
Ten 艣wiat przerasta mnie.
A ja mu jakby na przek贸r,
Codziennie chc臋 wierzy膰, 偶e
Wielk膮 si艂臋 mam w sobie,
Nie musz臋 niczego ba膰 si臋,
Mog臋 偶y膰 po swojemu
Na dobre i na z艂e.


NAJLEPSZA MYJNIA NA FLORYDZIE

Czytaj tak偶e:
To chyba najlepsza myjnia samochodowa na Florydzie!

Tags:
autyzmdzieci
Wesprzyj Aletei臋!

Je艣li czytasz ten artyku艂, to w艂a艣nie dlatego, 偶e tysi膮ce takich jak Ty wspar艂o nas swoj膮 modlitw膮 i ofiar膮. Hojno艣膰 naszych czytelnik贸w umo偶liwia sta艂e prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzie艂a. Poni偶ej znajdziesz kilka wa偶nych danych:

  • 20 milion贸w czytelnik贸w korzysta z portalu Aleteia ka偶dego miesi膮ca na ca艂ym 艣wiecie.
  • Aleteia ukazuje si臋 w siedmiu j臋zykach: angielskim, francuskim, w艂oskim, hiszpa艅skim, portugalskim, polskim i s艂owe艅skim.
  • Ka偶dego miesi膮ca nasi czytelnicy odwiedzaj膮 ponad 50 milion贸w stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony u偶ytkownik贸w 艣ledz膮 nasze serwisy w social mediach.
  • W ka偶dym miesi膮cu publikujemy 艣rednio 2 450 artyku艂贸w oraz oko艂o 40 wideo.
  • Ca艂a ta praca jest wykonywana przez 60 os贸b pracuj膮cych w pe艂nym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a oko艂o 400 os贸b to nasi wsp贸艂pracownicy (autorzy, dziennikarze, t艂umacze, fotografowie).

Jak zapewne si臋 domy艣lacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysi艂ek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, by艣my mogli kontynuowa膰 t臋 s艂u偶b臋 w dziele ewangelizacji wobec ka偶dego, niezale偶nie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki spos贸b jest w stanie nas wspom贸c.

Wesprzyj nas nawet drobn膮 kwot膮 kilku z艂otych - zajmie to tylko chwil臋. Dzi臋kujemy!

Top 10
Zobacz wi臋cej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail